Vier weken geleden is vrijgezel Iker de Carlos door het gerecht opgeroepen om de sloten open te breken bij een 45-jarige vrouw die al zes maanden haar lening niet meer kon aflossen. ‘Toen ik er aankwam, stond de vrouw op haar balkon. Net toen ik het slot wilde openbreken, sprong de vrouw naar beneden. Gelukkig was ze niet dood. Toen ik later naar huis reed, zei ik tegen mezelf: Het is genoeg geweest, ik help de banken niet meer om mensen uit hun huis te zetten .’

135 euro per slot

Zes jaar geleden maakten de Spaanse banken de burgers zot om een huis te kopen. Ze financierden zelfs voor de volle 100 procent. Ze mikten daarbij vooral op jonge migranten. Eind 2008 sloeg de wereldwijde (banken)crisis toe. Een kwart van de Spaanse bevolking raakte werkloos en kon zijn leningen niet meer afbetalen. Vorig jaar alleen zijn 50.000 Spanjaarden uit hun huis gezet. Telkens moest een slotenmaker eerst de deur openbreken en daarna een nieuw slot steken. Ze krijgen daarvoor een vergoeding van 135 euro.

Slotenmaker Iker de Carlos voelde zich rot toen hij 135 euro kreeg voor het deurslot van de wanhopige vrouw. Iker belde zijn collega’s in de regio met de vraag of ze ook bereid waren voortaan niet meer te helpen bij uithuiszettingen. Een beetje tot zijn verbazing ging iedereen meteen akkoord. En dat is niet vanzelfsprekend, want door de vele uithuiszettingen zagen de Spaanse slotenmakers hun omzet het afgelopen jaar met 20 procent stijgen.

In pyjama op straat

‘Al mijn collega’s hadden schrijnende verhalen’, zegt Iker de Carlos. ‘Een van hen vertelde dat hij de dag voordien mee moest naar een huis van een oude man. Toen de afgevaardigde van de bank en de gerechtsdeurwaarder aanbelden, lag de man ziek in bed. De politie tilde hem gewoon op en zette hem in zijn pyjama op straat, terwijl de slotenmaker een nieuw slot stak. De man kon zijn huis niet meer in om zijn kleren aan te doen.’

Ondertussen krijgt de actie van de slotenmakers in Pamplona ook navolging van hun collega’s in heel de provincie Navarra. ‘Nog even wachten en de banken vinden in heel Spanje geen slotenmaker meer bereid hen te helpen. Slotenmakers kunnen de psychologische druk ook niet meer aan. Ik herinner me de eerste uithuiszettingen van twee jaar geleden. Toen wisten de gedupeerden nog waar ze heen konden: bij vrienden of familie. Vandaag zijn ook al veel vrienden en familieleden uit hun huis gezet en staan de mensen echt op straat.’

Iker de Carlos helpt de banken niet meer, toch gaat hij nog geregeld naar uithuiszettingen. Via sms en sociale netwerken houden Spanjaarden elkaar op de hoogte wanneer een deurwaarder weer eens wanbetalers gaat verdrijven. Dan vormen ze een menselijke ketting rond het huis, zodat de uitzetting niet doorgaat. Iker doet daar vaak aan mee.

Politie wil meedoen

Allicht staan binnenkort ook politiemensen in die kettingen. Politiewoordvoerder José Maria Benito zei gisteren in een reactie op de actie van de slotenmakers: ‘Mensen uit hun huis zetten is een deel van het politiewerk. Het is iets wat je af en toe moet doen. Maar tegenwoordig gebeurt het 500 keer per dag. Steeds meer politiemensen hebben daarover psychologische klachten en zitten ziek thuis. Dit mag niet lang meer blijven duren of we stoppen ermee.’