Separatisme – logisch en verdedigbaar

Share Button

Israël doet het. Spanje doet het. Marokko, Sri Lanka en China doen het. De Sovjet-Unie deed het. En er zijn nog veel meer landen te bedenken die eraan meedoen.

Alle genoemde en niet-genoemde landen hebben namelijk één gemeenschappelijk kenmerk: zij onderdrukken systematisch minderheden in hun land. Deze landen (neem Spanje) proberen tegen de wil van bepaalde minderheden (de Basken) die minderheden te dwingen de centrale overheid als hun overheid te erkennen. Ik zeg bewust proberen, want het is gedoemd te mislukken.

Ga toch weg

Wij hebben er allemaal een hekel aan als mensen zich opdringen. Niemand houdt van lastige verkopers die je iets aan proberen te smeren, gelovigen die per sé willen dat je naar hen luistert, of, voor de beroemde mensen onder ons, journalisten die een microfoon haast je neus induwen. En dat is allemaal ook best logisch. Ten slotte kun jij prima zonder die mensen, en hoogstwaarschijnlijk ben je ook niet in hen geïnteresseerd als ze koste wat kost jou aandacht willen vragen. Zo werkt het ook met overheden; op sommige gebieden zijn ze nodig. Maar als je het idee hebt dat je de overheid niet nodig hebt, en diezelfde overheid denkt daar anders over, dan kan zij nog irritanter zijn dan de verkoper, de gelovige en de journalist.

Een vergeten tragedie. Sahrawi-vluchtelingen uit de illegaal door Marokko bezette Westelijke Sahara bivakkeren in buurland Algerije. Bron/copyright: Triangle GH, http://www.trianglegh.org/

Een vergeten tragedie. Sahrawi-vluchtelingen uit de illegaal door Marokko bezette Westelijke Sahara bivakkeren in buurland Algerije. Bron/copyright: Triangle GH

Zeker als die overheid maar niet ophoudt zich aan je op te dringen, en zij zover gaat dat je zelfs bereid bent geweld te gebruiken om die overheid van je af te houden. Op zo’n moment moet er bij de overheid toch eigenlijk wel een lichtje gaan branden. En dat lichtje zou dan moeten zeggen: ‘als die mensen niks met ons te maken willen hebben, wie zijn wij dan om te bepalen dat zij geen keus hebben?’

Ik ga niet weg

Helaas gaat dat lichtje niet altijd branden. In plaats daarvan brengt de overheid in veel gevallen een ander soort licht. Dat van wapens welteverstaan. De gedachte daarbij is dat de mensen die niks met de overheid te maken willen hebben, of zoals ze ook wel genoemd worden ‘separatisten’, door middel van geweld gedwongen moeten worden wel naar de overheid te luisteren. Dat die mensen misschien wel terecht niks met de overheid te maken willen hebben, komt nog steeds niet bij de staat op. Het moge duidelijk zijn dat geweld niks oplost. Helaas denkt men daar in Sri Lanka anders over. Het overheidsleger streed daar tegen een groep separatisten, de Tamil Tijgers. Op 18 mei 2009 claimde het leger van de overheid de overwinning: de Tamils waren verslagen. De hele strijd, die decennia duurde, had uiteraard aan beide kanten de nodige mensenlevens gekost. Maar de overheid had ten minste het idee dat haar doel bereikt was: geen opstandelingen meer.

Als je niet weggaat dan ontstaat er…

Maar had de overheid van het eiland zich niet beter eerst kunnen afvragen: als wij activisten vermoorden, wil dat dan ook zeggen dat hun ideeën uit de samenleving verdwijnen? Het antwoord hierop zou natuurlijk ‘nee’ geweest zijn. Het is belachelijk om te denken dat je het verlangen naar onafhankelijkheid de kop in kunt drukken door de strijders ervan om het leven te brengen. Daarmee laat je het separatisme niet verdwijnen, sterker nog, je wakkert enkel meer afkeer van de overheid aan.

Want separatisme is niets meer dan een logisch gevolg van twee factoren: Nummer één is dat mensen graag over zichzelf, of dat een groep mensen graag over de eigen groep wil kunnen besluiten. Nummer twee is het gegeven dat sommige overheden hier geen gehoor aan geven. Het is niet moeilijk te begrijpen dat deze twee gegevens met elkaar botsen, en dat de overheid op die manier zelf verantwoordelijk is voor de afkeer van mensen tegen haar beleid van onderdrukking.

Waarom groepen van nature gesepareerd zijn

Er zijn op deze wereld veel verschillende culturen en groeperingen.

De Amish zijn een christelijke groep die moderne technologie verwerpt. Door hun sterke pacifisme zijn er weinig conflicten met andere Amerikanen.

De Amish zijn een christelijke groep die moderne technologie verwerpt. Door hun sterke pacifisme zijn er weinig conflicten met andere Amerikanen.

Zij hebben allemaal andere gewoonten en gebruiken. Mensen die dezelfde normen, waarden, tradities, taal en geschiedenis hebben, vormen logischerwijs een groep. Zij delen ten slotte bepaalde eigenschappen met elkaar, en leven op dezelfde manier.

Echter, zodra je er een groep naast gaat zetten, of erger nog, erboven, terwijl die groepen niks met elkaar hebben, dan is dat vragen om problemen. Want je kunt niet hopen dat mensen met jou samen gaan leven alleen maar omdat je een lijntje op de kaart tekent en die mensen toevallig binnen datzelfde lijntje wonen. Dat ene lijntje op de kaart is simpelweg geen bindende factor voor de verschillende groepen; zeker niet als zij dat lijntje niet erkennen. En ook zeker niet als zij verschillende talen spreken of een andere historische achtergrond of andere gebruiken hebben.

Verdedigbaar

Niet alleen is het dus logisch dat de overheid van een land als Spanje vraagt om moeilijkheden door minderheden haar wil op te leggen, ook is het te verdedigen dat bijvoorbeeld de Basken voor zichzelf opkomen. Een volk dient te allen tijde zelfbeschikkingsrecht te hebben. Net zoals we het niet meer dan normaal vinden dat een individueel mens over zijn eigen leven mag bepalen, dient dat ook te gelden voor groepen mensen. Uiteindelijk is een groep mensen een som, zelfs meer dan dat, van individuen, dus waarom zouden persoonlijke mensenrechten niet ook voor groepen mensen gelden?

Dat wil uiteraard niet zeggen dat alle methoden voor meer zelfbeschikking verdedigbaar zijn. Net zoals geweld door de overheid contraproductief werkt, geldt dat ook voor onafhankelijkheidsstrijders: door geweld te gebruiken keer je de mensen tegen je. Daar is niemand bij gebaat. Het is misschien wel begrijpelijk, maar zeker niet doeltreffend.

Oplossingen

Geweld is bovendien niet nodig, als andere methoden voorhanden zijn. De bewoners van de West-Sahara zetten bijvoorbeeld recentelijk tentenkampen op als protest tegen de Marrokaanse overheersing. Die tentenkampen werden geruimd. Betreurenswaardig. De internationale gemeenschap had hier sterk tegen in opstand moeten komen. Want deze mensen deden niks anders dan voor hun rechten opkomen.

ETA schuwt grof geweld niet om haar ideaal, een socialistische Baskische staat, te bereiken.

ETA schuwt grof geweld niet om haar ideaal, een socialistische Baskische staat, te bereiken.

Helaas was geweldloos protesteren in de West-Sahara dus niet succesvol. Maar er zijn voorbeelden te noemen waarbij vreedzame protesten en het uitoefenen van druk op de politiek wel degelijk effect sorteerden. Aan het eind van de Koude Oorlog kregen bijvoorbeeld veel volkeren het recht zichzelf te besturen, toen Moskou hen niet langer verplicht deel liet uitmaken van de USSR.

Bovendien hoeft het geven van meer recht op eigen bestuur aan minderheden niet direct te leiden tot het uiteenvallen van een land. In België is al langere tijd een proces van federalisering aan de gang. De Nederlandstaligen en Franstaligen krijgen het op steeds meer gebieden zelf voor het zeggen. Dit leidt er waarschijnlijk toe dat België vroeg of laat, al dan niet officieel, opgedeeld wordt. Dat hoeft helemaal geen ongezonde ontwikkeling te zijn als de aparte landsdelen en deelculturen het ermee eens zijn.

Uiteindelijk is het geven van zelfbeschikkingsrecht aan bepaalde minderheden ook gewoon de beste oplossing: de staat hoeft geen oorlog in eigen land te voeren en de minderheden krijgen waar zij recht op hebben: een leven waarover ze zelf kunnen beslissen, en op hun eigen wijze.

Share Button

Risian

Later meer

Dit vind je misschien ook interessant:

2 reacties

  1. Germen schreef:

    Goed artikel, maar (ik ben eigenwijs haha) met één ding ben ik het niet eens.

    ‘Rechten van groepen’, waar je het over hebt, hebben volgens mijn persoonlijke mening slechts betekenis voor zover deze een afgeleide zijn van rechten van individuen.

    Oftewel: als een groep Basken onafhankelijk wil worden, dan moeten hun belangen afgewogen worden tegen de belangen van andere mensen die niet onafhankelijk willen worden, zoals dat ook met andere individuele beslissingen gebeurt.

    Op dit moment is regionalisme hier een goed systeem voor: als in een bepaalde regio een groep gelijkgestemden een meerderheid heeft, kunnen ze zelf beslissen. Wel kom je dan met dilemma’ te zitten als: wat als de immigranten groter in aantal worden dan de inboorlingen, zoals in veel landen en regio’s al gebeurd is?

  2. Julie schreef:

    Twee moeilijkheden doen zich nog voor:
    het eigendom van bodemschatten,
    en de religieuze verschillen. Een complicatie hierbij is, is dat bijvoorbeeld Christenen in het Oosten worden geassiocieerd met de aanvallende machthebbers van het Westen. In Irak wordt deze groep gewaarschuwd dat als ze niet weggaan, ze worden vermoord.
    Meestal kunnen ze niet weg door het ontbreken van een paspoort ( Saddam Hoessein had iedereen nodig om in de oorlog te kunnen strijden), en ze wìllen ook niet weg, omdat ze de oorspronkelijke bewoners zijn van het land. Met hun vertrek verdwijnt, vinden ze, hun cultuur,en vormen nu ook al een minderheid, door de Islamitische overheersing, dat is gewoon een feit.
    Vluchtelingen moeten dan tegen hun zin in integreren in andere landen, omdat ze hun cultuur toch zelf willen behouden, en hun trots natuurlijk, wat maakt dat mensen zonder direct levensgevaar en/of kinderen er blijven.
    De corrupte regering heeft de verantwoordelijkheid om alles weer goed te krijgen, wat helaas heel langzaam gebeurt als de hele wereld schandalige aanslagen kan bekijken. Groepen die zo moeten leven zijn bovendien machteloos omdat ze geen wapens kunnen verkrijgen, al is het maar voor zelfverdediging.
    Iran oefent invloed uit op de Sjiitische regeringsleiders van Irak; het land gaat meer op Iran lijken.
    Amerikanen zijn niet gewenst in Irak, maar bij hun vertrek is de anarchie compleet. De militairen grepen trouwens niet in toen die kerkmoord aan de gang was, uit gevaar voor eigen leven; er waren meerdere zelfmoordactivisten en gewapend mannen bezig met de aanslag. Een publieke zender die gewaarschuwd was werd opgeheven.
    Nu worden er ook wapens ontwikkeld waarbij je niet hoeft te zien wat je doet..welke kant gaan we hiermee op?
    Het lijkt ook dat gewenst is dat de Christenen apart wonen van de Moslims. Maar in een gemengde samenleving is de kans op een aanslag toch kleiner; als de “vijand” in het midden woont en dus zelf slachtoffer kan worden van de aanslag. Tja.
    Je niet laten overheersen is de volgende stap.
    Stap voor stap lukt het misschien toch een ideaal waar te maken..

Geef een reactie

Advertisment ad adsense adlogger