Publiek domein wordt steeds verder ingeperkt; tijd voor actie

Share Button

Steeds minder techniek, informatie en ideeën eindigen in het publieke domein. Wat is het publieke domein precies en hoe kunnen we zorgen dat het zo groot mogelijk wordt?

Cadeau aan de mensheid
Een bedenker van een lied, een verhaal of een uitvinding kan zelf profiteren van zijn creatie. De meeste mensen doen dat ook. Begrijpelijk, men moet toch ergens van leven en de schepper van het muziekstuk of de techniek heeft iets waardevols gecreëerd, waar hij of zij wat voor terug wil zien. Toch zijn er enkele auteurs en uitvinders die bij bepaalde ideeën er voor kiezen om ze vrij van auteursrechten of octrooien  vrij te geven. Het bekendste voorbeeld is de internetencyclopedie Wikipedia. Dit kan je zelf doen door aan je werk een Creative Commons licentie te hechten. Dit gebeurt automatisch als je iets voor Wikipedia schrijft.
Afhankelijk van het land, vervallen copyrights voor auteurs vijftig tot zeventig jaar na hun dood of na de publicatiedatum van het werk. Ook deze belanden uiteindelijk in het publieke domein. Multinational Disney verdient nog steeds goed aan de stripfiguren van oprichter Walt. Na een geslaagde kapitaalkrachtige lobby zijn de managers er in geslaagd, deze lucratieve melkkoe nog twintig jaar langer te mogen melken. En passant liften ook platenbazen en andere steunpilaren der maatschappij mee.

Wat is publiek domein?
Publiek domein is letterlijk: alles waarop geen eigendomsrechten gelden. Zo is de lucht die we inademen en de zon die ons beschijnt van iedereen. Ook de taal die we spreken, getallen en de meeste wetenschappelijke kennis is ook onderdeel van het publieke domein. Nauw verwant met publiek domein is het begrip terra nullius. Antarctica, het grootste stuk terra nullius ter wereld, is bijvoorbeeld eigendom van niemand en dus in feite publiek domein.  Al proberen verschillende landen rechten te doen gelden door zuidpoolbases te vestigen.

Percy Schmeiser kweekte zijn eigen zaaizaad. Dat raakte besmet met Monsanto-stuifmeel van de buurman. Dit kostte hem zijn levenswerk.

Percy Schmeiser kweekte zijn eigen zaaizaad. Dat raakte besmet met Monsanto-stuifmeel van de buurman. Dit kostte hem zijn levenswerk.

Publiek domein was vroeger de regel
Vele eeuwen geleden omvatte het publieke domein alle informatie en kennis die er op dat moment bestond. Er bestonden geen regels zoals copyright. Een veelgelezen auteur als de bekende Rotterdammer Desiderius Erasmus heeft geen cent voor zijn boeken ontvangen (al had de man uiteraard welgestelde weldoeners). De eerste moderne copyrightwet, de Britse Statute of Anne, dateert van 1709. Volgens deze wet mocht alleen een drukker die van de auteur toestemming had, zijn boek drukken. Patenten dateren al van enkele eeuwen daarvoor. Vaak wordt 1474 in de republiek Venetië genoemd. In dat jaar trad in de stadstaat een wet in werking, waarbij iemand die een nieuwe techniek of toepassing ontwikkelde, dit publiekelijk moest aankondigen. Hij (vrouwen hadden weinig te zeggen in die tijd) kreeg dan een exclusief alleenrecht voor tien jaar om zijn techniek toe te passen.

Bescherming intellectueel eigendom roept om verzet
Sindsdien is de bescherming van intellectueel eigendom steeds meer doorgeslagen. De kwalijke gevolgen van patenten, vooral softwarepatenten, en de volkomen doorgeslagen copyrightbescherming zijn reeds aan de orde gekomen in eerdere artikelen, zie onder. Ook een zeer bedenkelijke ontwikkeling is de mogelijkheid in de VS om in de natuur voorkomende genen te patenteren. Met andere woorden: als in jouw tuin een kever met een gepatenteerd gen zich voortplant, zou je in principe schuldig zijn aan patentbreuk. De Canadese boer Schmeiser is in een vergelijkbare zaak door gentech-gigant Monsanto voor de rechter gesleept omdat hij zelf zaaizaad voor zijn koolzaad kweekte en stuifmeel van het Monsanto-koolzaad van de buurman zijn lijn infecteerde (en daarmee en passant vijftig jaar werk verwoestte). De conclusie is dus duidelijk: de verstikkende wurggreep van de copyrightmaffia en de patenthaaien moet worden verbroken.

Visionair verzet: politiek is zinloos
Onze politieke macht als visionair denkenden is niet groot. We vormen maar een kleine minderheid van de bevolking en alleen enkelen op sleutelposities krijgen wat voor elkaar. We beschikken echter wel over een doorslaggevend voordeel: ons vermogen buiten de getreden paden te denken en het grote geheel te overzien. Zo weten we wat de verborgen knoppen zijn, waarmee we de situatie naar onze hand kunnen zetten.
Deze knoppen bevinden zich nauwelijks tot niet in de politiek. Deze is op dit moment voor tachtig procent uitbesteed aan de niet onder democratische controle staande Europese technocraten in Brussel.

We zullen dus een buitenparlementaire strategie moeten ontwikkelen om het publieke domein terug te veroveren op de machtige internationale zakenelite en hun gewetenloze handlangers in de politiek. Er zijn meerdere visionaire oplossingen denkbaar. Ik noem er hier een aantal. Hopelijk heeft u, als lezer, nog betere ideeën.

Saboteren van patentering door prior art
Voordat een patent wordt toegekend, moet er sprake zijn van technische nieuwheid en “prior art”. Er mag voor de patentaanvraag geen openbare publicatie van het idee zijn geweest, zelfs niet door de auteur zelf. Truc één is dus zoveel mogelijk ideeën bedenken, het liefst breed geformuleerd, en die op internet zetten. Vooral op softwaregebied is dit hard nodig. Wees voorbereid op vals spel. Er zijn in dit geval echter bondgenoten: andere IT-bedrijven.

Patentsysteem belachelijk maken
Reductio ad absurdum is een bekende retorische techniek. Het is ook een uitstekende manier om een einde te maken aan bepaalde misstanden en kromme wetten. In veel gevallen leidde een schrijnende misstand er toe dat een bepaalde wet verdween. Helaas toont het geval-Schmeiser, dat deze firma’s zo machtig zijn dat een man die overduidelijk in zijn recht staat als Percy Schmeiser, pas voor de Hoge Raad gelijk krijgt. Ook vereist het de aanwezigheid van populistische mensen. U weet wel, van die enge, ongenuanceerde  mensen zoals Jan Marijnissen die zich weinig aantrekken van wollig geneuzel als er een principekwestie speelt.

Massaal overtreden
Als miljarden mensen besluiten massaal intellectueel eigendomswetten te gaan overtreden, is handhaven onmogelijk geworden. Dit is de praktijk bij het downloaden van muziek. De techniek die clubs als Stichting Brein en de Amerikaanse brancheorganisatie RIAA gebruiken is angst aanjagen. In rechtszaken worden zeer hoge bedragen ($ 65 000 per gedownload liedje) geëist, en door corrupte rechters ook toegekend, voor in feite triviale overtredingen. Ook zullen er systemen moeten komen om buiten de radar van de copyrightmaffia of de overheid informatie uit te wisselen. Alternatieven voor internet, dus.

Gratis alternatieven
In combinatie met het saboteren van patenten door prior art, kunnen ook gratis alternatieven voor geoctrooieerde technieken worden ontwikkeld. Je kan in plaats van commerciële muziek, ook publiek domein muziek downloaden en beluisteren. Hiermee leg je het muziekkartel effectief droog. In plaats van mee te betalen aan de totale ondergang van de onafhankelijke voedselvoorziening, kan je ook Monsanto boycotten en via de planten- en zadenbank voor alle Nederlanders aan je tuinzaden komen (en die aan anderen geven). Of sluit je dan aan bij de pioniers van de biohacking beweging, als je meer van labjassen dan organische landbouw houdt.

Share Button

Germen

Hoofdredacteur en analist (Visionair.nl) Expertise: biologische productiesystemen (master), natuurkunde (gedeeltelijek bachelor), informatica

Dit vind je misschien ook interessant:

6 reacties

  1. Douwe Beerda schreef:

    Het is ook zo jammer dat dit gebeurt. Als je vanuit voortbestaan beredeneert wil je informatie zo vrij en gemakkelijk toegankelijk hebben voor iedereen. Ook zou het veel gemakkelijker moeten zijn om films en documentaires te ondertitelen. Stel je voor dat de Nederlandse burger legaal downloadtoestemming tot alle documentaires die bijvoorbeeld national geographic en de BBC maken en die zoals op http://www.ted.com dan ook nog eens gemakkelijk zijn te ondertitelen. Ons onderwijsniveau zou zo in Nederland omhoog knallen. Mensen zouden over veel meer kennis beschikken wat prachtig is gepresenteerd.

    Copyright zeker in zo lange tijd is een enorme rem op de vooruitgang en evolutie van de menselijke kennis. Daarbij zou de politiek juist aan de kant van de gewone man moeten staan als je kijkt vanuit voortbestaan en niet aan de kant van al enorm rijke bedrijven die hun melkkoeien nog wat decenia op stal willen houden. Maar goed, thepiratebay geeft het goede voorbeeld, al tig keer veroordeeld en ze gaan vrolijk door. Laten wij dat met zijn allen dus ook maar doen. :-)

    Keep on sharing, keep on caring!

  2. Mick Cox schreef:

    Vergeet iet dat patenten onderdeel zijn van ontwikkeling. Er wordt ontzettend veel geld gestoken (tot in de miljarden) in het onderzoek van nieuwe technieken, medicijnen en oplossingen. Deze zullen beschermt moeten worden door een vorm van eigendomsrecht. Dit gaat gepaard met concurentie die we in de huidige westerse wereld weer als drijfveer dient voor ontwikkeling.

    Vanuit een persoonlijk perspectief zou ik graag meedoen aan deze ‘revolutie’ maar de westerse wereld is in feite gebouwd rondom autersrecht en om deze te blijven ondersteunen zal er toch zeker een ander businessmodel moeten zijn om hier mee door te kunnen gaan, ik zie je hier bijvoorbeeld niet over schrijven dus ik vraag mij af of je hier ook een oplossing voor hebt.

    Verder gebruik je voorbeelden als argument rondom Walt Disney en platenmaatschapijen die misbruik maken van deze regeling maar gaat de rest van je artikel niet over deze specifieke groepering. Verder vraag ik mij af of de wereld zit te wachten op oude muziek, kunst of vergelijkbare dingen.

  3. Milan schreef:

    Germen, Ik wil je bedanken voor dit zeer, zeer goede artikel. Mooi geschreven en goed uitgelegd. Wat veel mensen kunnen is de vinger wijzen, weinig geven de opties die er zijn bloot. Het wereldbeleidt naar geld moet stoppen, in elke vorm waarin het zich plaatsvind. Informatie, kunst, muziek, en talloze andere voorbeelden zijn er te verzinnen waar elk mens recht op heeft. Net als primaire behoeften zoals een dak, schoon drinkwater en sanitair, is dat geen luxe, maar een noodzakelijk recht.

  4. Anno schreef:

    Hier een 86 min. durende video over patenten op muziek:
    http://www.nfb.ca/film/rip_a_remix_manifesto/

    Video is leuk gemaakt en zeker de moeite waard om te kijken, al weet ik niet of deze reeds op Visionair.nl is gepost.

     

Geef een reactie

Advertisment ad adsense adlogger