vakantie

Filippijnse 'karate kids' tijdens school. Bron: Wikimedia Commons

Schoolvakanties moeten variabel

Ouders met kinderen, het grootste deel van de bevolking tussen de vijfentwintig en vijftig dus, zijn veroordeeld tot een strak keurslijf. Waarom kunnen schoolvakanties niet flexibel gepland worden?

De dwangbuis van de schoolvakanties
Kinderen op de Nederlandse basisschool moeten wettelijk verplicht minimaal 940 uur onderwijs krijgen[1]. Hoe deze uren ingericht worden, bepaalt de school in principe zelf. In de praktijk komt dit neer op rond de veertig weken school, dus twaalf weken per jaar vakantie. Middelbare scholen, hogescholen en universiteiten mogen 55 vakantiedagen uitdelen, plus tien roostervrije dagen (vaak gebruikt als zogeheten studiedagen). In Vlaanderen legt de overheid landelijk de vakantiedata vast voor de lagere en middelbare scholen[2]. Hogescholen en universiteiten kunnen in België zelf de vakantiedagen vaststellen.

Filippijnse 'karate kids' tijdens school. Bron: Wikimedia Commons
Filippijnse ‘karate kids’ tijdens school. Bron: Wikimedia Commons

Het aantal vakantiedagen voor werkenden is veel kleiner: in Nederland en België een halve vakantiedag per gewerkt uur per week (dus veertig uur werken levert twintig vakantiedagen op).

Geen oppas
Hier komen we al op een belangrijk probleem. Kinderen hebben veel langer vakantie dan ouders. Als beide ouders fulltime werken, wat de overheid graag wil (want zo komen er meer belastingcentjes binnen), is er geen oppas in de tijd dat kinderen vakantie hebben en de ouders niet. Dit betekent veel geschuif en improviseren met de hulp van familie, ex-partners of vrienden. Dit is een groot probleem voor mensen met weinig familie of een karig sociaal netwerk.

Vakantiepieken en hoogseizoen
Omdat iedereen tegelijk vakantie krijgt, zijn attracties en vakantieparken overvol. Ouders met kinderen, juist ook als ze werken hebben het over het algemeen niet breed. De hoge prijzen in het hoogseizoen maken vakantie vaak onhaalbaar. Kortom: het moet slimmer kunnen.

De oplossing: de flexibele continuschool
Wat als scholen het hele jaar achter elkaar open zouden zijn? De voordelen zouden groot zijn. De school kan dienen als opvang voor kinderen als de ouders werken. De kinderen kunnen dan extra lessen krijgen. Kinderen die op school niet zo goed mee kunnen komen kunnen extra les krijgen. Ook kan de school dienen als flexibele kinderopvang. Zijn de kinderen vervelend tijdens de vakantie, dan gaan ze naar school. In een klap is een voor ouders heel vervelend probleem opgelost.

Uit onderzoek blijkt dat kinderen van laagopgeleide ouders, vaak sterk terugzakken in de zomervakanties. Als zij ook in de zomervakantie geregeld les krijgen, of nog beter: als de zomervakantie in de huidige vorm af wordt geschaft, verdwijnt de achterstand van deze kinderen. Hiermee zouden dus opnieuw, veel schoolproblemen zijn opgelost.

Leraren in basis- en voortgezet onderwijs zullen dan langer moeten werken dan nu. Daar zullen ze niet blij mee zijn, maar de rest van werkend Nederland en België moet het ook met veel minder vakantiedagen doen dan zij. Ook ontstaat er zo meer werkgelegenheid in het onderwijs, en wordt de dure kinderopvang overbodig.

Bronnen
1. Aantal vakantiedagen onderwijs – Rijksoverheid Nederland
2. Schoolvakanties – Vlaamse overheid

Waar duren de vakanties het langst?

Kloppen de vooroordelen over Grieken als luie werkers en Duitsers als werkmieren? En hoe zit het met de vakanties in Europa, vergeleken met die in Azië en Noord-Amerika? Het Britse bedrijf Mercer maakte een overzicht. De conclusies zijn opvallend.

Land Regio Wettelijke minimum vakantie (werkdagen) Feestdagen (dagen) Totaal (werkdagen)
Verenigd Koninkrijk West-Europa 28 8 36
Polen Centraal-en Oost-Europa 26 11 37
Oostenrijk West-Europa 25 13 38
Bolivia Latijns-Amerika 25 12 37
Denemarken West-Europa 25 9 34
Finland West-Europa 25 10 35
Frankrijk West-Europa 25 11 36
Griekenland West-Europa 25 12 37
Luxemburg West-Europa 25 10 35
Zweden West-Europa 25 11 36
Malta West-Europa 24 14 38
Venezuela Latijns-Amerika 24 12 36
Hongarije Centraal-en Oost-Europa 23 10 33
Brazilië Latijns-Amerika 22 11 33
Peru Latijns-Amerika 22 12 34
Portugal West-Europa 22 13 35
Spanje West-Europa 22 14 36
Verenigde Arabische Emiraten Midden-Oosten en Afrika 22 9 31
Noorwegen West-Europa 21 10 31
Argentinië Latijns-Amerika 20 12 32
Australië Asia Pacific 20 10 30
België West-Europa 20 10 30
Kroatië Centraal-en Oost-Europa 20 13 33
Cyprus West-Europa 20 15 35
Tsjechische Republiek Centraal-en Oost-Europa 20 12 32
Duitsland West-Europa 20 9 29
Ierland West-Europa 20 9 29
Italië West-Europa 20 11 31
Japan Asia Pacific 20 15 35
Letland Centraal-en Oost-Europa 20 12 32
Litouwen Centraal-en Oost-Europa 20 13 33
Nederland West-Europa 20 8 28
Nieuw-Zeeland Asia Pacific 20 11 31
Roemenië Centraal-en Oost-Europa 20 8 29
Rusland Centraal-Oost-Europa 20 12 32
Servië Centraal-en Oost-Europa 20 8 28
Slowakije Centraal-en Oost-Europa 20 15 35
Slovenië Centraal-en Oost-Europa 20 13 33
Zwitserland West-Europa 20 9 29
Zuid-Korea Asia Pacific 19 15 34
Marokko Midden-Oosten en Afrika 18 14 32
Oekraïne Centraal-en Oost-Europa 18 9 27
Turkije Centraal-en Oost-Europa 17 13,5 30,5
Maleisië Asia Pacific 16 16 32
Mexico Latijns-Amerika 16 7 23
Chili Latijns-Amerika 15 14 29
Colombia Latijns-Amerika 15 18 33
Ecuador Latijns-Amerika 15 9 24
Libanon Midden-Oosten en Afrika 15 16 31
Zuid-Afrika Midden-Oosten en Afrika 15 12 27
Taiwan Asia Pacific 15 13 28
Hong Kong Asia Pacific 14 12 26
Pakistan Asia Pacific 14 11 25
Singapore Asia Pacific 14 11 25
Vietnam Asia Pacific 14 9 23
India Asia Pacifc 12 16 28
Indonesië Asia Pacific 12 14 26
Canada Noord-Amerika 10 9 19
China Asia Pacific 10 11 21
Thailand Asia Pacific 6 16 22
Filippijnen Asia Pacific 5 15 20
Verenigde Staten van Amerika Noord-Amerika Geen verplichte eis, in de praktijk rond de 15 dagen 10 25 (incl vakantietijd)

bron: Mercer.com

Duidelijk is dat vooral de Noord-Amerikanen uit de USA en Canada er bekaaid afkomen. Amerikanen krijgen uit de rest van de wereld vaak het verwijt dat ze niet verder kijken dan hun eigen land. Geen wonder, gezien de korte tijd dat Amerikanen op vakantie kunnen. De genoemde 15 dagen Dit maakt dat Amerikanen maar weinig van de rest van de wereld kunnen zien en Amerikaanse buitenlandse reizen doorgaans kort en oppervlakkig zijn. Hierbij moet je bedenken dat bij laagbetaalde banen, zoals bij de warenhuisgigant Walmart, de jaarlijkse vakanties veel korter zijn, in het geval van Walmart direct na het eerste werkjaar 5 werkdagen, oplopend tot 20 voor mensen die langer dan 15 jaar voor Walmart werken (en er niet door een bezuinigende manager uit zijn gezet).

De top drie ergste vakantiebestemmingen ter wereld

Vakantiereizen maken is een ritueel dat eigenlijk pas de laatste honderd jaar populair is geworden. Vakantie is niet voor iedereen even geschikt. Veel mensen zweren erbij, enkelen haten vakantie. Waar ga je heen als je wilt afkicken van de dure en onnodige gewoonte van het op vakantie gaan? Speciaal voor de vakantiehaters onder onze lezers (of zij die geen vakantie kunnen betalen) een arbitraire selectie van de drie ergste vakantiebestemmingen ter wereld.

Principality of Sealand
Pro: uitzicht op zee, echte royals, verdwalen is onmogelijk
Contra: geen attracties, verblijf alleen op uitnodiging, winderig, regenachtig klimaat

Hoe kom je er?
Het voormalige fort Roughs Towers ligt in de Noordzee, enkele kilometers van de Engelse kust. Het prinsdom Sealand, zoals bewoner en stichter Bates het nu noemt, bestaat uit twee betonnen pilaren met hierop een platform van 350 vierkante meter. Het is per boot te bereiken, na toestemming van de autoriteiten van Sealand (i.e. Bates). Sealand bevatte tot voor kort een datacentrum voor elders illegale websites. Deze activiteit is na een grote brand in 2006 stopgezet.
Wat is er te beleven?
Naast een kopje thee met de prinselijke familie, kan het platform worden gebruikt voor zeevissen of urenlang over de golven staren.

Sealand on the One Show 2011

De Gazastrook
Pro: zonnig klimaat, lage prijzen, veel avontuur, gastvrije bevolking
Contra: weinig attracties, strenge islamitische wetten, geregeld afgedwaalde katjoesjaraketten en inslaande bommen, vaak gedwongen gastvrijheid

Hoe kom je er?
Gemakkelijk is het niet om de Gazastrook binnen te komen. Relatief het gemakkelijkst gaat het via de Egyptische grenspost Rafah, de meestgebruikte toegang is de Israëlische grenspost Erez. Toestemming krijgen via Erez vergt soms maandenlange bureaucratie. De Gazastrook verlaten is echter nog veel moeilijker, vooral als je een Palestijnse man tussen de 18 en 40 jaar bent.  Zorg in dat geval dat je vijfduizend dollar op zak hebt om de Hamas-grenswachten om te kopen.
Wat is er te beleven?
Sinds de verkiezingsoverwinning van de lokale incarnatie van de Moslimbroederschap, Hamas, is de Gazastrook veranderd in een minuscuul islamitisch republiekje. Op de smalle strook van 360 vierkante kilometer, ongeveer zo groot als Vlieland, zijn maar liefst 1,3 miljoen mensen samengepakt. Gaza Stad kent de zwaar gehavende Grote Moskee (een omgebouwd kruisvaarderskerkje met resten van een hellenistische tempel en een synagoge) en een Turks badhuis, naast de nodige pittoreske Palestijnse vluchtelingenkampen.. Verder is er een luxueuze winkelboulevard. Geniet verder van de strenge implementatie van de islamitische wet, bijvoorbeeld door te kussen met je vriend/vriendin op straat. Als westerse toerist is de kans groot dat je wordt gekidnapt en voor duizenden euro losgeld wordt vrijgelaten. (WikiTravel)

Crime & Punishment in the Gaza Strip with Suroosh Alvi

Nova Zembla, Siberië
Pro: stilte, grote ijsberenpopulatie
Contra: poolklimaat, radioactiviteit, militair spergebied, hongerige ijsberenpopulatie

Hoe kom je er?
Ten noorden van Siberië liggen enkele schaarsbewoonde pooleilanden, die alle hun best doen om in aanmerking te komen voor ergste vakantieplaats ter wereld. Hoewel elk eiland zijn sterke en zwakke punten heeft, gaan we toch voor Nova Zembla, al was het maar wegens de dramatische gebeurtenissen van Willem Barentz en de zijnen in het Behouden Huys. Novaya Zemlya is militair gebied en de enige nederzetting, is alleen te bereiken via luchtvaartmaatschappij Nordavia, die vluchten vanuit Archangelsk verzorgt. Althans,verzorgde, want nieuwe regels verbieden sinds zomer 2012 alle burgervluchten naar Belusha Guba.

Wat is er te beleven?
Deze uit twee grote eilanden bestaande archipel kent een nog steeds in gebruik zijnd testgebied voor kernwapens, een bar poolklimaat waarbij het zelfs in de zomer zelden boven de tien graden komt en een Russische militaire basis met naburige nederzetting, Belushya Guba, die ook meteen de enige nederzetting van de Novaya Zemlya archipel vormt. De grote hoeveelheid hongerige ijsberen maakt vooral in de winter, een avondwandeling een hachelijke onderneming.

Архипелаг Новая Земля

Wordt de virtuele wereld waarin de film Avatar zich afspeelt, een vakantiebestemming? Dat is heel goed mogelijk.

De toekomst van: vakantie

Waar vakantie ooit alleen iets was voor de superrijken, werd vorige eeuw massatoerisme een feit. De techniek gaat echter steeds sneller en er staan een aantal enorme veranderingen aan te komen. Hoe zullen we in de toekomst op vakantie gaan?

De Khoisan leiden nog steeds een nomadisch bestaan om zo optimaal gebruik te maken van de schaarse natuurlijke hulpbronnen in hun woongebied.
De Khoisan leiden nog steeds een nomadisch bestaan om zo optimaal gebruik te maken van de schaarse natuurlijke hulpbronnen in hun woongebied.

Waarom vakantie?
Het grootste deel van ons bestaan waren we een zwervende soort: jagers-verzamelaars die net als de San (Bosjesmannen) nu, door een groot gebied moesten zwerven om aan voldoende voedsel te komen. Ons sedentaire bestaan dateert in feite van een evolutionair gezien vrij korte datum, ongeveer tienduizend jaar geleden. Verandering van leefomgeving is dus voor mensen natuurlijk. Vandaar dat we er behoefte aan hebben er geregeld op uit te gaan en dit ook een enorm stimulerend effect op onze hersenen heeft, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Een veilige verwachting is dus dat als energietekorten of andere catastrofale ontwikkelingen niet anders zullen laten vermoeden, vakanties in belang zullen toenemen. We hebben er van nature grote behoefte aan.

Bepalende trends
Gezien de oprukkende automatisering en verhoogde efficiëntie zal de mens in toenemende mate belast worden en in tijdgebrek komen.  Door de hogere tijdsdruk moeten vakanties korter en intensiever worden om hetzelfde effect te bereiken. De welvaart zal toenemen, dus kunnen vakanties ook luxer worden. Dit zal bestaande technologische trends versterken: er zal meer geld beschikbaar zijn om de laatste technische snufjes in te zetten voor een nog intensere vakantie.

Ervaringsvakanties
Mensen gaan op vakantie omdat ze nieuwe, aangename dingen willen meemaken of dingen willen leren (bij wijze van uitzondering). De leefomgeving is radicaal anders in een andere klimaatszone of cultuurgebied. Een paar weken doorbrengen in bijvoorbeeld India of Mexico garandeert (als je tenminste het vakantieresort uit durft te komen) een aantal voor iemand uit Nederland volkomen nieuwe en afwijkende ervaringen. Een meditatie in een klooster in Dharamsala. De beklimming van Maya-piramides. Een rondwandeling door een boerendorp of een krottenwijk. Een vakantieliefde, wellicht.

Wat als een vakantie specifiek wordt toegesneden om bepaalde ervaringen op te wekken? Thematische vakanties zijn al heel lang bekend, maar waarom geen vakanties die speciaal zijn bedoeld om bepaalde dingen mee te maken? Die ervaringen hoeven natuurlijk niet alleen in het buitenland opgedaan te worden.

Werkvakanties

De werkomgeving regelmatig veranderen werkt erg goed voor de productiviteit. Verwacht dus meer werkvakanties in de toekomst.
De werkomgeving regelmatig veranderen werkt erg goed voor de productiviteit. Verwacht dus meer werkvakanties in de toekomst.

We zullen ook steeds meer zien dat werk en vakantie worden gecombineerd, omdat mensen op spilposities steeds minder gemist kunnen worden op hun werk. Werken op een vakantielocatie wordt met de dag makkelijker door de steeds betere communicatiemogelijkheden. Tegenwoordig is een breedbandverbinding mogelijk overal ter wereld via de satelliet. Werknemers die onder hoge stress staan kunnen wellicht enkele weken vanaf een vakantielocatie werken. Ook frissen ze hiermee hun geest op, wat duidelijk tot hogere productiviteit leidt. Een vakantie biedt ook een (gedeeltelijk) isolement. Ideaal als een taakgroep in recordtijd een geheim of complex project uit de grond moet stampen.

Virtuele vakanties
Ervaringen hoeven niet per definitie reëel te zijn. Virtuele werelden worden met de komst van 3D steeds levensechter. Je kan dan zowel denken aan augmented reality (de realiteit plus extra objecten, bijvoorbeeld sprookjesfiguren) als volkomen virtuele vakanties, bijvoorbeeld in een soort high-tech opvolger van Second Life.

Wordt de virtuele wereld waarin de film Avatar zich afspeelt, een vakantiebestemming? Dat is heel goed mogelijk.
Wordt de virtuele wereld waarin de film Avatar zich afspeelt, een vakantiebestemming? Dat is heel goed mogelijk.

Eigenlijk kan je immersive computerspellen zien als een vorm van virtuele vakantie. Op dit moment kunnen game computers al de bewegingen van een speler aflezen via scanners. Hang de speler vol met sensoren en de koppeling met de virtuele wereld wordt compleet.

Het voordeel van virtuele vakantie is duidelijk. Je hoeft geen atomen meer te verplaatsen, maar alleen informatie. Je blijft op dezelfde plek en de vakantie kan in een seconde beëindigd worden. Dat is bij een vakantie naar een ander continent wel anders. Ook zijn de mogelijkheden werkelijk onbegrensd. Als Superman door de lucht vliegen? Door een buitenaards oerwoud zweven? Kortdurende virtuele vakanties zullen dus steeds populairder worden.

We houden voor het grootste deel vooral elkaar aan het werk. Dat kan slimmer.

Op naar de eeuwige vakantie

Technisch hebben we de mogelijkheden om er met maar enkele uren werk per week, toch een goede levensstandaard er op na te houden. Waarom doen we dat niet maar concurreren we elkaar kapot?

Hard werken om te kunnen luieren aan het strand
Er doet een klassieke, in diverse vormen opduikende anekdote de ronde over een rijke industrieel, van zijn zuurverdiende geld op vakantie op een paradijselijk Stille Zuidzee eiland. Hij ziet een op het strand luierende inboorling en leest hem de les over het nut van hard werken. Als de inboorling maar hard genoeg werkt en het koraalrif leegvist, is hij over dertig jaar multimiljonair en kan hij… luieren aan het strand.

Onnodige consumptie
Natuurlijk is de werkelijkheid voor aan het strand luierende inboorlingen wat minder rooskleurig dan hier voorgesteld, vraag maar aan de gemiddelde Cubaan of Jamaicaan, maar toch zit er een kern van waarheid in het verhaal.

We houden voor het grootste deel vooral elkaar aan het werk. Dat kan slimmer.
We zouden veel meer vakantie kunnen hebben als we elkaar niet zoveel aan het werk zouden houden.

Bepaalde dingen zuilen altijd nodig blijven. Denk aan voedsel, basale gezondheidszorg, kleding en een dak boven het hoofd. Toch is een groot deel van onze consumptie terug te voeren op volstrekt onnodige dingen. Wie heeft gevraagd om STER-reclames? Kerstkaarsen met led-lampjes er in  (ontdekte ik tot mijn afgrijzen achteraf)? Hondendekjes voor het warmhouden van eveneens volstrekt overbodige Mexicaanse naakthonden, die mensen nemen omdat ze geen tijd hebben om een vaste partner te vinden en kinderen te krijgen?

We houden voornamelijk elkaar bezig
In feite ontstaat een groot deel van het werk omdat mensen elkaar bezig houden. Veel ambtenaren schrijven rapporten voor andere ambtenaren. Veel ambtenaren controleren andere ambtenaren. Er gaat heel veel werktijd in vergaderingen zitten die tachtig procent van de tijd nergens over gaan. Verkopers zijn de hele dag druk in de weer om aan de telefoon andere werkenden een product aan te smeren – dubbel productiviteitsverlies.

Twee beroepsgroepen: de reclamejongens en de juristen – leveren ook extra werk op omdat ze leiden tot een wapenwedloop tussen fabrikanten, die om niet in de problemen te komen een betere jurist moeten inhuren dan de concurrent. Doorgedraaide overwerkte stakkers moeten naar een therapeut. Wanhopige huizenzoekers bieden tegen elkaar op waardoor de kosten van een woning voornamelijk uit gebakken lucht bestaan. Allemaal goed voor “de economie”, omdat alle omzetcijfers meetellen voor de berekening van het BNP.

De Wet van Parkinson
Cyril Northcote Parkinson stelde in zijn boek Parkinson’s Law: The Pursuit of Progress (London, John Murray, 1958) vast dat de omvang van het Britse imperium afnam terwijl het ambtelijk apparaat van het Britse imperium per jaar 5-7% in omvang toenam.

Dit proces blijkt ook in andere bureaucratieën (zoals de Nederlandse) en in grote bureaucratische bedrijven voor te komen. Volgens Parkinson zijn er hiervoor twee oorzaken: een bureaucraat (doorgaans bekend als ambtenaar, stafmedewerker of manager)  wil, in plaats van meer rivalen, meer ondergeschikten en een bureaucraat creëert werk (ze houden elkaar bezig).

Werkloosheid is helemaal geen probleem
Werkloosheid is het grote spookbeeld voor bestuurders en economen. Een groot deel van het papieren heen en weer schuiven wordt verdedigd met het argument dat het voorkomt dat er acute werkloosheid uitbreekt. Geen wonder dat ze er alles aan doen om werkgelegenheid te behouden.

Advocaten houden vooral elkaar aan het werk in een juridische wapenwedloop.
Advocaten houden vooral elkaar aan het werk in een juridische wapenwedloop.

De polderaars zijn absolute wereldkampioenen geworden in werk scheppen. Een probaat middel hiervoor is allerlei ingewikkelde regels en normen invoeren. Dan heb je namelijk veel ambtenaren en andere bureaucraten nodig die deze moeten gaan handhaven. Je begrijpt: als bedenker van een dergelijke regel zit je gebeiteld, want jij krijgt leiding over die groep controleurs en valt dus in een veel hogere salarisschaal.

Het gevolg: productie wordt duurder, want de salarissen van de bureaucraten moeten terug worden verdiend. Het handjevol mensen dat werkelijk productief werk doet, wordt steeds zwaarder belast.Daarom is het ziekteverzuim ook extreem hoog onder deze stakkers, denk aan bouwvakkers en fabrieksarbeiders. Met als resultaat dat er weer een nieuwe arbo- of verzuimmedewerker wordt aangenomen, die… enfin, het punt is duidelijk. Overigens: steeds meer van het productiewerk wordt nu volledig gerobotiseerd. Hetzelfde kunnen we de komende jaren verwachten met het werk in de zorg.

De Nederlandse overheid verdient verreweg het meeste aan consumptieve bestedingen: loonbelasting en BTW. Een vermindering in de omloopsnelheid van deze mallemolen merkt de schatkist meteen. Vandaar dat dit probleem door zal blijven etteren. Wie wil ontsnappen zal dat zelf moeten doen.

De oplossing: word financieel onafhankelijk
Financieel onafhankelijk worden kan op twee manieren: minder uitgeven en inkomen verwerven zonder werk (of met werk dat leuk is om te doen). Zelfs gedeeltelijke financiële onafhankelijkheid kan al veel stress schelen. Als gevolg hiervan zal het BNP dalen.

Daarentegen zal een land vol vrekken heel goed zijn voor onze concurrentiepositie. Het leven wordt veel goedkoper als de huizenprijzen als een plumpudding in elkaar zakken, waardoor ook de lonen niet zo hoog hoeven te liggen. Aan een vrek kan je alleen iets verkopen waar hij echt wat aan heeft, dus fabrikanten zullen zich moeten toeleggen op nuttige, kwalitatief hoogwaardige producten.

Meer mensen kunnen zich vrijwillig bezig houden met werk dat nu blijft liggen maar dat wel belangrijk is: wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaak van ernstige ziekten, ontwikkelen van milieuvriendelijke technieken en dergelijke. Op die manier zullen we zoveel waarde produceren dat Nederland toch een rijk land zal blijven.